Kalite Maliyetleri

Kalite Maliyetleri yönetimi, ürün ve hizmetin kalite performansının iyileştirilmesi ile kalite maliyetlerinin iyileştirilmesinin (kalite ekonomisi) aynı olduğunu anlamamızı sağlayan bir yönetim biçimidir. Kalite maliyetleri tek tek parçalardan oluşan bir bütün değil, geniş kapsamlı bir sistemdir.

Kalite maliyetinin ölçülebilen ve ölçülemeyen maliyetler olarak doğru hesaplanması şirketler için kazanç sağlamak demektir. Bunun farkına yeni yeni varılırken, firmalar eskiden kaliteli ürün temini için harcamak zorunda oldukları ve yaklaşık bürüt satışların %5’i düzeyinde sadece gözle görülür olan maliyetleri düşünmekteydi.

Bugün ise, kalitesiz ürünlerin yani müşteri tarafından hizmete uygun bulunmayan ya da üretim sonunda istenilen uygunluk kalitesinden geçemeyerek tekrar üretime gönderilen ürünlerin maliyetlerinin satışların        %20 ile 25’ini oluşturduğunu anlayan şirketler kalite-maliyet ilişkisinin tersine döndüğünün ve en yüksek kalitenin yani ‘sıfır hatanın’ en düşük maliyetle elde edilebilir olacacağının da farkına varmışlardır.

Kalite malliyetleri genel olarak şöyle sınıflandırılmaktadır.

1) Yatırım Maliyetleri

Muayene ve deney cihazları ile bina ve tesisata ait yatırımların faiz, taşınmaz malların aşınmalarına karşılık olarak yıllık kârdan ayrılan pay ve fırsat maliyetleridir.

2)Faaliyet Maliyetleri

İşletme faaliyetleri sonucu ortaya çıkan kalite maliyetleridir. 3 grupta incelenir

A.Önleme Maliyetleri

B.Ölçme ve değerlendirme maliyetleri

C.Başarısızlık (hata) maliyetleri

a.İç başarısızlık maliyetleri

b.Dış başarısızlık maliyetleri

D.Harici güvence maliyetleri

A.Önleme Maliyetleri

Önleme maliyetleri, ürünün tüketici isteklerine uygun olmayan özelliklerini önlemeye yönelik her türlü faaliyettir. Toplam kalite maliyetleri içerisinde yaklaşık olarak %0.5 ile %5 arasında bir paya sahiptir. Önleme maliyetlerine ait kalite maliyet bileşenlerine örnek verecek olursak;

  • Pazar ve tüketici kalite imaj araştırmaları
  • Doküman incelemesi ve anlaşmalar
  • Tasarım kalitesi geliştirme incelemeleri
  • Cihaz yeterlilik analizleri ve operatör kalite eğitimi
  • Kalite yöneticilerinin ücretleri ve idari harcamalar
  • Kalite geliştirme programları planlaması
  • Kalite performan raporlaması

B.Ölçme ve Değerlendirme Maliyetleri

Kalite isteklerine uygunluğun seviyesinin belirlenmesinde ortaya çıkan bu maliyetlerin toplam kalite maliyetleri içerisindeki payı %10-50 arasında değişmektedir. Ölçme ve değerlendirme maliyetlerine ait kalite maliyet bileşenlerine örnek verecek olursak;

  • Girdi muayene ve deneyleri
  • Tedarikçi ürün nitelendirmeleri
  • Ürün kalite denetimi
  • Özel imalat muayene ve deneyleri
  • Proses kontrol ölçümleri, labaratuvar desteği
  • muayene ve deney verilerinin düzeltilmesi
  • Özel ürün değerlendirmeleri

C.Başarısızlık (Hata) Maliyetleri

Ürün kalite üretim aşamasında kalite hedef ve standartlarında sapmaların yol açacağı maliyetlerdir. Toplam kalite maliyetleri içerisindeki payı %50-90 arasındadır. Başarısızlık maliyetleri iç başarısızlık ve ve dış başarısızlık maliyetleri olarak 2’ye ayrılmaktadır.

a.İç Başarısızlık Maliyetleri

Bu maliyetler adı üstünde işletme içerisindeki mühendislik, imalat ve kaliteden meydana gelen problemlerden oluşan ve şirkete yeniden işleme, hurda, fazla mesai, yeniden test olarak geri dönen hizmetlerin neden olduğu maliyetlerdir. İç başarısızlık maliyetlerinin toplam kalite maliyeti üzerindeki payı %25-60 arasındadır. İç başarısızlık maliyetlerine ait kalite maliyet bileşenlerine örnek verecek olursak;

  • Tasarım düzeltme faaliyetleri, bunlara ait hurdalar ve fazla mesailer
  • Üretim irtibat maliyetleri (iletişim hataları)
  • Reddedilen girdileri elden çıkarma
  • Kontrol edilmeyen malzeme kayıpları
  • Malzeme inceleme ve iyileştirme
  • Yeniden muayene ve deney
  • Kalite çember çalışmaları

b.Dış Başarısızlık Maliyetleri

Ürünün üreticiye ulaşmasından sonra ortaya çıkan maliyetler olup toplam kalite maliyetleri içerisindeki payı %20-40 arasındadır. Dış başarısızlık maliyetlerine ait kalite maliyet bileşenlerine örnek verecek olursak;

  • Şikayet araştırmaları ve iade ürünler
  • Düzeltici faaliyetler ve garanti talepleri
  • Taahhütler ve cezalar
  • İmaj kaybı ve pazar kaybı daralması

D.Harici Güvence Maliyetleri

Tüketici tarafından kanıt olarak istenilen kısmi ve ek kalite güvencesi şartları, prosedürleri, verileri, uygulama deneylerini kapsayan uygulama ve kanıtlama ile ilgili maliyetlerdir.

Kalite maliyetleri hesaplanırken işletmelerin buna gerekli önemi göstermesi; onların hem genel üretim maliyetini düşürecek hem de daha kaliteli ürün üretmelerini sağlayacaktır.

About these ads

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s